Wat is sildenafil en waarvoor wordt het gebruikt?

Sildenafil is waarschijnlijk het meest bekende medicijn voor erectiestoornissen. Het werd in 1998 gelanceerd onder de merknaam Viagra en heeft sindsdien miljoenen mannen met erectieproblemen geholpen. Maar kan het ook helpen bij premature ejaculatie?

Hoe sildenafil werkt

Sildenafil behoort tot de groep PDE5-remmers (fosfodiësterase type 5-remmers). Het werkt door een enzym te blokkeren dat ervoor zorgt dat bloedvaten in de penis samentrekken. Door dit enzym te remmen, blijven de bloedvaten ontspannen en kan er meer bloed naar de penis stromen. Dit maakt het gemakkelijker om een erectie te krijgen en te behouden³.

Het belangrijke punt: sildenafil is ontwikkeld voor erectiestoornissen, niet voor premature ejaculatie. Toch wordt het soms off-label voorgeschreven voor PE – dit betekent dat artsen het gebruiken voor een indicatie waarvoor het niet oorspronkelijk is goedgekeurd².

Off-label gebruik bij premature ejaculatie

Waarom zou een erectiemedicijn helpen bij te snel klaarkomen? De redenering is dat veel mannen met PE ook enige erectieproblemen hebben, of dat hun angst om te snel klaar te komen hun erectiekwaliteit beïnvloedt. Door de erectie te verbeteren, kan sildenafil indirect helpen om meer controle te krijgen over ejaculatie¹˒².

Het is belangrijk om te benadrukken: sildenafil is geen eerste keuze voor pure premature ejaculatie zonder erectieproblemen. Voor dat doel zijn medicijnen zoals dapoxetine effectiever, omdat ze rechtstreeks de ejaculatiereflex beïnvloeden.⁷

Hoe kan sildenafil helpen bij premature ejaculatie?

Sildenafil werkt anders dan medicijnen die specifiek voor PE zijn ontwikkeld. Het heeft geen direct effect op de ejaculatiereflex zoals dapoxetine dat wel heeft. In plaats daarvan helpt het op indirecte manieren.

Betere erectiekwaliteit geeft meer controle

Een stevigere, betrouwbaardere erectie kan je meer zelfvertrouwen geven tijdens seks. Als je je niet hoeft te concentreren op het behouden van je erectie, kun je je beter focussen op andere sensaties en signalen van je lichaam. Dit kan helpen om bewuster te zijn van het moment waarop ejaculatie nadert, waardoor je meer controle hebt¹.

Daarnaast kan een stevigere erectie het gevoel in de penis enigszins veranderen, wat voor sommige mannen helpt om niet zo snel over de drempel te gaan. De exacte reden waarom dit werkt is niet volledig duidelijk, maar klinische ervaring suggereert dat het voor sommige mannen verschil maakt¹.

Vermindert prestatieangst

Veel mannen met premature ejaculatie ervaren ook prestatieangst. Ze vrezen dat ze hun partner teleur zullen stellen of dat ze opnieuw te snel klaar zullen komen. Deze angst kan juist leiden tot nog snellere ejaculatie – een vicieuze cirkel².

Sildenafil doorbreekt deze cirkel door je zekerheid te geven dat je erectie standhoudt. Dit vermindert de druk en spanning, wat kan helpen om langer te kunnen doorgaan. De psychologische kant van seksuele prestaties wordt vaak onderschat, maar is zeer belangrijk.

Vooral effectief bij PE+ED combinatie

De grootste groep mannen die baat heeft bij sildenafil voor PE, zijn mannen die zowel erectieproblemen als premature ejaculatie ervaren. Voor hen werkt sildenafil op twee fronten: het lost het erectieprobleem op én het helpt indirect met controle over ejaculatie¹˒².

Als je alleen premature ejaculatie hebt zonder enige erectieproblemen, is de kans kleiner dat sildenafil veel verschil maakt. In dat geval zijn andere behandelingen zoals dapoxetine of topische middelen geschikter.

Wat zegt het onderzoek?

De wetenschappelijke literatuur over sildenafil bij premature ejaculatie laat gemengde resultaten zien. Sommige studies vinden positieve effecten, andere zien geen significant verschil.

De McMahon studie (2005)

Een belangrijke studie uit 2005 door McMahon en collega's onderzocht sildenafil bij mannen met premature ejaculatie. De onderzoekers vonden dat sildenafil de tijd tot ejaculatie kon verlengen, vooral bij mannen die ook milde erectieproblemen hadden. De verbetering was bescheiden maar meetbaar¹.

Belangrijk detail: de grootste verbetering werd gezien bij mannen die zowel PE als ED hadden. Bij mannen met alleen PE waren de resultaten minder consistent.

Systematische reviews en meta-analyses

Een grote systematische review uit 2017 keek naar alle beschikbare studies over PDE5-remmers (zoals sildenafil) bij premature ejaculatie. De conclusie: PDE5-remmers kunnen helpen, maar de effecten zijn matig en het werkt niet voor iedereen².

De review benadrukte dat sildenafil het meest effectief is:

• Bij mannen met zowel PE als ED

• In combinatie met andere behandelingen zoals SSRI's

• Bij mannen waarbij psychologische factoren (angst) een grote rol spelen

Combinatie met andere behandelingen

Interessant is dat enkele studies hebben aangetoond dat de combinatie van sildenafil met SSRI's (zoals paroxetine of dapoxetine) effectiever kan zijn dan SSRI's alleen. Dit suggereert dat de erectieverbetering een waardevolle toevoeging kan zijn aan andere PE-behandelingen⁵˒⁷.

Beperkingen van het onderzoek

Het is belangrijk om te vermelden dat veel studies kleine aantallen deelnemers hadden en dat de resultaten variabel zijn. Meer hoogwaardig onderzoek is nodig om precies te bepalen voor welke mannen sildenafil het meest effectief is bij PE².

Voor wie is sildenafil geschikt bij premature ejaculatie?

Sildenafil is niet voor iedereen met PE de juiste keuze. Het is vooral geschikt voor specifieke groepen mannen.

Primaire doelgroep: PE+ED combinatie

Als je zowel te snel klaarkomt als moeite hebt met het krijgen of behouden van een erectie, is sildenafil een logische optie. Het pakt beide problemen aan: het verbetert je erectie en kan indirect helpen om langer door te gaan¹˒².

Voor deze groep mannen scoort sildenafil goed in effectiviteit en gebruiksgemak. Je neemt één tablet ongeveer een uur voor seks, en het werkt gedurende enkele uren.

Wanneer prestatieangst een rol speelt

Als angst of stress een belangrijke factor is in jouw premature ejaculatie, kan sildenafil helpen. Door de zekerheid dat je erectie goed is, vermindert de druk. Dit kan leiden tot meer ontspanning en betere controle².

Sommige mannen ontdekken dat hun PE grotendeels psychologisch was – zodra ze met sildenafil hun vertrouwen terugkrijgen, verdwijnt de PE vanzelf.

Minder geschikt als standalone voor pure PE

Als je uitsluitend premature ejaculatie hebt zonder enige erectieproblemen, is sildenafil waarschijnlijk niet de beste eerste keuze. In dat geval zijn medicijnen die specifiek voor PE zijn ontwikkeld (zoals dapoxetine) effectiever⁷. Dat wil niet zeggen dat sildenafil helemaal niet werkt bij pure PE – sommige mannen ervaren toch verbetering – maar de kans is kleiner en er zijn betere alternatieven beschikbaar.

Leeftijd en gezondheid

Sildenafil is geschikt voor de meeste gezonde mannen. Het is niet geschikt als je:

• Bepaalde hartmedicijnen gebruikt (vooral nitraten)

• Ernstige hartproblemen hebt

• Recent een hartaanval of beroerte hebt gehad

• Ernstige lever- of nierproblemen hebt

Een arts zal dit met je bespreken voordat je sildenafil krijgt voorgeschreven⁶˒⁷.

Hoe gebruik je sildenafil voor premature ejaculatie?

Als jij en je arts besluiten dat sildenafil een goede optie is, is het belangrijk om te weten hoe je het correct gebruikt.

Dosering

De gebruikelijke dosering voor erectiestoornissen is 50 mg en dit is ook de dosering die vaak wordt gebruikt bij premature ejaculatie. Voor PE specifiek is er geen officiële aanbevolen dosering, omdat het off-label gebruik is.

Timing

Neem sildenafil ongeveer 30-60 minuten voor je verwacht seks te hebben. Het medicijn bereikt zijn maximale effect na ongeveer een uur en blijft werkzaam gedurende 4-6 uur⁶.

Je kunt het met of zonder voedsel innemen, maar een zware, vette maaltijd kan de opname vertragen. Als je het op een lege maag neemt, werkt het iets sneller.

Frequentie

Gebruik sildenafil niet vaker dan één keer per dag. Het is een on-demand medicijn – je neemt het alleen op momenten dat je seks verwacht, niet dagelijks.

Bijwerkingen

Sildenafil is over het algemeen goed verdraagbaar. De meest voorkomende bijwerkingen zijn mild en verdwijnen meestal vanzelf⁶:

• Hoofdpijn (meest voorkomend)

• Blozen (rood worden in gezicht/nek)

• Verstopte neus

• Spijsverteringsproblemen

Zeldzame maar ernstige bijwerkingen zijn veranderingen in zicht of gehoor, of een langdurige erectie (langer dan 4 uur). Als dit gebeurt, moet je direct medische hulp zoeken.

Alcohol

Matig alcoholgebruik (1-2 glazen) is meestal geen probleem met sildenafil, maar veel alcohol kan de effectiviteit verminderen en het risico op bijwerkingen verhogen.

Sildenafil vs dapoxetine: wat is het verschil?

Als je je verdiept in behandelingen voor premature ejaculatie, kom je waarschijnlijk zowel sildenafil als dapoxetine tegen. Wat is het verschil?

Verschillende werkingsmechanismen

• Dapoxetine werkt rechtstreeks op het zenuwstelsel om de ejaculatiereflex te vertragen. Het verhoogt serotonine, wat direct invloed heeft op hoe snel je klaarkomt⁵.

• Sildenafil verbetert de bloedstroom naar de penis voor betere erecties. Het effect op ejaculatie is indirect, via verbeterde erectiekwaliteit en verminderde angst¹˒².

Indicaties

• Dapoxetine: Speciaal ontwikkeld voor premature ejaculatie. Eerste keuze bij pure PE zonder erectieproblemen⁵˒⁷.

• Sildenafil: Ontwikkeld voor erectiestoornissen. Off-label gebruikt bij PE, vooral effectief bij PE+ED combinatie¹˒².

Timing en gebruik

• Dapoxetine: Neem 1-3 uur voor seks, werking houdt enkele uren aan.

• Sildenafil: Neem 30-60 minuten voor seks, werking houdt 4-6 uur aan⁶.

Wanneer welke keuze?

• Kies dapoxetine als je alleen premature ejaculatie hebt zonder erectieproblemen

• Kies sildenafil als je zowel PE als ED hebt, of als erectiekwaliteit/angst een rol speelt bij jouw PE

• Combinatie is soms mogelijk, maar alleen onder begeleiding van een arts⁵˒⁷.

Menkind's aanbod

Bij Menkind kun je na een online medisch consult zowel dapoxetine als sildenafil laten voorschrijven, afhankelijk van wat het beste bij jouw situatie past. Een BIG-geregistreerde arts beoordeelt jouw vragenlijst en adviseert over de meest geschikte behandeling. De keuze tussen beide medicijnen hangt af van jouw specifieke klachten. Eerlijke beantwoording van de medische vragenlijst helpt de arts om de juiste behandeling voor jou te bepalen.

Referenties

1. McMahon CG, Stuckey BG, Andersen M, et al (2005). "Efficacy of sildenafil citrate (Viagra) in men with premature ejaculation". The Journal of Sexual Medicine, 2(3):368-375. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16422868/

2. Martyn-St James M, Cooper K, Ren S, et al (2017). "Phosphodiesterase Type 5 Inhibitors for Premature Ejaculation: A Systematic Review and Meta-analysis". European Urology Focus, 3(1):119-129. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28720356/

3. Crowdis M, Nazir S. Premature Ejaculation. [Updated 2023]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK546701/

4. Raveendran AV, Agarwal A (2021). "Premature ejaculation - current concepts in the management: A narrative review". International Journal of Reproductive Biomedicine, 19(1):5-22. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7851481/

5. Sathianathen NJ, Hwang EC, Mian R, et al (2021). "Selective serotonin re-uptake inhibitors for premature ejaculation in adult men". The Cochrane Database of Systematic Reviews, 3(3):CD012799. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33745183/

6. Porst H, Burri A (2019). "Novel treatment for premature ejaculation in the light of currently used therapies: a review". Sexual Medicine Reviews, 7(1):129-140. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30057136/

7. Althof SE, McMahon CG, Waldinger MD, Serefoglu EC, Shindel AW, Adaikan G, et al (2014). "An update of the International Society of Sexual Medicine's guidelines for the diagnosis and treatment of premature ejaculation". Sexual Medicine, 2(2):60-90. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25356302/